Nếu còn một năm nữa mới nghỉ việc về quê làm nông, hãy dùng năm đó cho bốn việc: học nghề bằng tay chứ không chỉ bằng mắt, gom đủ tiền sống cho giai đoạn chưa có thu, làm quen với làng nơi mình sẽ về, và thử bán một ít hàng để biết ai sẽ mua. Đọc và lên kế hoạch cũng cần, nhưng nó chỉ nên chiếm phần nhỏ.
Chào bạn, lại là Nhà Nông Nghiệp đây. Hôm nay mình nói với những người đã quyết rồi, chỉ còn chờ ngày. Mười hai tháng nghe dài, nhưng với nghề nông nó chỉ vừa một hai vụ, nên dùng nó thế nào là chuyện đáng bàn.
Vì sao một năm chờ lại quý hơn bạn nghĩ?
Có một điều ngược đời mà mình để ý: người chờ lâu thường chuẩn bị kém hơn người chờ vừa đủ. Chờ lâu thì cứ nghĩ còn thời gian, đọc hết bài này tới bài khác mà tay chưa chạm đất.
Một năm chờ quý ở chỗ bạn vẫn còn lương. Có lương thì sai không đau: trồng thử một luống, hỏng thì rút kinh nghiệm.
Cũng cái sai đó mà xảy ra khi đã nghỉ việc, trên cả một mảnh đất, thì nó không còn là bài học nữa, nó là một vết thủng trong túi.
Nên hãy coi đây là năm được phép sai rẻ. Gom càng nhiều cái sai rẻ càng tốt, để tới khi về hẳn thì những cái sai đắt đã được né đi phần nào.
Học nghề thế nào khi còn đang đi làm?
Chuyện đầu tiên là học bằng tay. Nếu nhà bạn ở quê không quá xa, hãy về mỗi tháng một hai lần, và mỗi lần về thì làm việc thật chứ không chỉ đi dạo vườn. Theo một người trong làng đang làm đúng thứ bạn định làm, xin phụ họ một buổi làm cỏ, một buổi bón phân, một buổi thu hoạch. Bạn sẽ học được những thứ không bài hướng dẫn nào nói, như trời thế nào thì người ta hoãn việc.
Nếu quê xa quá, thì tìm một trang trại hay một vườn gần nơi bạn đang sống, xin làm tình nguyện cuối tuần. Không cần đúng loại cây, cái bạn cần là cơ thể quen với việc lao động ngoài trời hàng giờ, và đầu quen với nhịp chậm của cây cối.
Còn một việc rất nhỏ mà hữu ích: trồng thử ở ngay nơi bạn ở, dù chỉ là vài chậu trên ban công hay một góc sân. Mấy chậu đó không nuôi bạn được, nhưng tập cho bạn thói quen quan sát và ghi chép.
Có một lưu ý: đừng cố học mọi thứ. Chọn một hai cây hoặc con mà bạn định làm đầu tiên, và học thật sâu về chúng. Học rộng mà nông thì tới lúc làm chẳng thứ gì đủ vững.
Gom tiền và cắt giảm chi tiêu từ bây giờ
Giờ mình nói sang chuyện tiền, nhưng theo một góc hơi khác. Ngoài việc để dành, năm chờ còn là năm để tập sống với mức chi tiêu mà bạn sẽ có ở quê. Hãy thử sống bằng mức thấp hơn hẳn trong vài tháng liền, xem cả nhà có chịu được không.
Việc này có hai cái lợi. Một là phần chênh lệch đi thẳng vào quỹ dự phòng. Hai là bạn biết được con số thật mà nhà mình cần để sống, chứ không phải con số tưởng tượng. Nhiều người nghĩ ở quê rẻ, rồi mới thấy xăng xe, tiền học của con, tiền đám tiệc, tiền sửa nhà cũ cộng lại không hề nhỏ.
Một việc nữa nên làm trước khi nghỉ là giải quyết các khoản nợ tiêu dùng nếu có. Làm nông với một khoản nợ đang chạy lãi hằng tháng giống như chạy bộ với bao cát trên lưng. Bạn vẫn chạy được, nhưng mỗi mùa mất sẽ nặng gấp đôi.
Và nếu được, hãy nghĩ tới một nguồn thu nhỏ mà bạn có thể mang theo khi về, như một việc làm tự do trên mạng, dạy thêm, sửa đồ, hay bất cứ kỹ năng nào bạn đang có.
Làm quen với làng trước khi thành người của làng
Chuyện thứ ba thường bị bỏ qua nhất. Người ta chuẩn bị đất, chuẩn bị giống, nhưng quên chuẩn bị quan hệ.
Ở quê, rất nhiều thứ đi qua người: ai cho thuê máy cày, ai chỉ chỗ mua giống tốt, ai báo khi có đợt sâu sắp lên.
Mỗi lần về trong năm chờ, hãy dành thời gian ngồi uống nước với bà con. Hỏi nhiều, nói ít. Hỏi xem năm ngoái cái gì mất, ai trong xóm giỏi con nào cây nào. Người làng rất tinh, họ nhận ra ngay ai về để học và ai về để dạy lại họ. Người về để học thì được giúp, người về để dạy thì bị để mặc.
Việc làm quen này còn cho bạn thông tin quý mà không đâu có: mảnh đất bạn định làm từng bị ngập chưa, nước ở đó mùa khô có cạn không, đường vào có đi được lúc mưa không.
Thử bán trước khi thử trồng
Việc cuối cùng mình muốn gợi ý nghe hơi lạ: hãy bán thử trước khi trồng thật. Nghĩa là trong năm chờ, bạn thử lấy một ít nông sản của người quê mang lên phố bán cho đồng nghiệp, bạn bè, hàng xóm. Không cần lãi, chỉ cần biết ai mua, họ chê gì, và có mua lại lần hai không.
Một anh về quê trồng rau từng kể rằng lúc còn ở phố, anh đã bán thử rau của mẹ cho mấy chục người quen. Nhờ đó anh biết khách phố muốn rau đã nhặt sạch, bó nhỏ, giao đúng ngày cố định. Tới khi về trồng, anh làm ngay theo cách đó, và những người khách đầu tiên chính là mấy chục người quen kia.
Còn nếu bán thử mà không ai mua lại, thì đó cũng là tin quý. Bạn sẽ biết cần đổi cây, đổi cách bán, hay đổi nhóm khách, trước khi đã lỡ trồng cả một mảnh.
Vậy là bốn việc cho một năm chờ: học bằng tay, tập sống với ít tiền hơn, làm quen với làng và bán thử. Làm được cả bốn thì ngày nộp đơn không còn là bước nhảy vào bóng tối, mà là bước tiếp của con đường bạn đã đi được một đoạn. Bạn thử nghĩ xem, trong bốn việc đó, việc nào bạn đang né nhất.
Câu hỏi thường gặp
Nên nghỉ việc vào thời điểm nào trong năm để về làm nông?
Nên nghỉ trước mùa vụ chính của cây bạn định trồng khoảng một hai tháng, để có thời gian dọn đất, mua giống và ổn định chỗ ở. Hỏi người trong làng xem vụ chính bắt đầu khi nào ở vùng đó, vì mỗi miền mỗi khác.
Có cần học một khoá nông nghiệp bài bản trước khi về quê không?
Có thì tốt, nhưng không bắt buộc. Một khoá học cho bạn khung kiến thức, còn làm thật một vụ cho bạn cảm giác tay nghề. Nếu phải chọn một, nhiều người về trước khuyên chọn làm thật.
Làm thế nào để thuyết phục gia đình khi mình muốn về quê?
Thay vì thuyết phục bằng lời, hãy cho gia đình thấy bạn đã chuẩn bị gì: tiền dự phòng, kinh nghiệm thực tế, kế hoạch nếu không thành. Người nhà thường lo vì thấy bạn liều, khi thấy bạn có tính toán thì họ yên tâm hơn nhiều.
Nên mua đất trong năm chuẩn bị hay đợi về rồi mới mua?
Nhiều người khuyên nên đợi, hoặc thuê trước một thời gian. Khi đã sống và làm thử ở vùng đó, bạn mới biết mảnh nào có nước, mảnh nào hay ngập, mảnh nào hợp với cây mình chọn. Mua vội trong lúc còn ở phố là cách dễ mua nhầm nhất.
Có nên nói với sếp và đồng nghiệp về kế hoạch về quê không?
Tuỳ môi trường làm việc, nhưng giữ quan hệ tốt với chỗ làm cũ là một lối lui quý. Nhiều người sau đó còn có đồng nghiệp cũ làm khách hàng đầu tiên. Chỉ nên nói khi bạn đã chắc chắn về thời điểm để khỏi ảnh hưởng công việc hiện tại.
